TueOct29
Τα ΑΩ (Αντισταθμιστικά Ωφελήματα) είναι ένας καθιερωμένος θεσμός στις διεθνείς προμήθειες και αφορούν σε ένα σύνολο ανταποδοτικών πράξεων που πραγματοποιούνται από τον ξένο προμηθευτή προς τον αγοραστή, ωςαντιστάθμισμα για κάθε συγκεκριμένη προμήθεια.

Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια με τη χρήση των ΑΩ έχουν πραγματοποιηθεί συναλλαγές προς όφελος τόσο της Αμυντικής Βιομηχανίας όσο και της ευρύτερης Βιομηχανίας που αναφέρονται σε μεταφορά τεχνολογίας, παροχή δωρεάν παραγωγικού εξοπλισμού, συμπαραγωγή, ανάθεση υποκατασκευαστικού έργου και εξαγωγές προϊόντων υψηλής τεχνολογίας.

Τα Αντισταθμιστικά Ωφελήματα είναι ένας σχετικά νέος θεσμός στις διεθνείς προμήθειες, που εφαρμόζεται από πάρα πολλά κράτη, κυρίως μικρά και αφορούν σε ένα σύνολο των ανταποδοτικών πράξεων, που πραγματοποιούνται από τον ξένο προμηθευτή ή τη χώρα του (προς τον αγοραστή ή τη χώρα του), ως αντιστάθμισμα για κάθε συγκεκριμένη προσπάθεια. Τα ΑΩ έχουν καθιερωθεί ακόμα και από πολύ ανεπτυγμένα τεχνολογικά κράτη όπως ο Καναδάς, Σουηδία κ.ά.

Οι στόχοι των ΑΩ είναι η δημιουργία καταλλήλων συνθηκών που θα επιτρέψουν την ανάπτυξη της βιομηχανίας του αγοραστή και ειδικότερα στη:

  • Σταδιακή απεξάρτηση των εγχώριων αναγκών από τις πηγές του εξωτερικού.
  • Ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας με την παροχή υλικών ή/και υπηρεσιών και μέσω συμπαραγωγών, διείσδυση στις διεθνείς αγορές.
  • Δημιουργία νέων διαύλων εισροής επενδυτικών κεφαλαίων και εξοικονόμηση συναλλαγματικών πόρων.
  • Αύξηση των ευκαιριών απασχόλησης του εγχωρίου επιστημονικού, τεχνικού και εργατικού δυναμικού.
  • Βελτίωση της τεχνολογικής υποδομής της εγχώριας βιομηχανίας εξαιτίας των περιορισμένων δυνατοτήτων έρευνας και ανάπτυξης (R&D).
  • Δημιουργία συνθηκών ανάπτυξης του πολλαπλασιαστικού παράγοντα της δαπάνης της προμήθειας.

 

Αντισταθμιστικό Ωφέλημα θεωρείται η εκτέλεση από τον ξένο προμηθευτή μιας ή περισσοτέρων εκ των παρακάτω συναλλαγών:bigstock signing business document 2725096

  • Παροχή σύγχρονης τεχνολογίας/τεχνογνωσίας στην εγχώρια βιομηχανία, συνοδευόμενη από υποκατασκευαστικό έργο.
  • Παροχή εκπαίδευσης και τεχνικής υποστήριξης, συνοδευόμενη από υποκατασκευαστικό έργο.
  • Δημιουργία άμεσων επενδύσεων με μορφή εισαγωγής συναλλάγματος για αύξηση του κεφαλαίου μιας υπάρχουσας βιομηχανικής επιχείρησης ή για την ίδρυση μιας νέας.
  • Παροχή προϊόντων / υπηρεσιών υψηλού τεχνολογικού ενδιαφέροντος στην εγχώρια βιομηχανία, δηλαδή παραγωγικός εξοπλισμός, εξοπλισμός και μέσα ποιοτικού ελέγχου, ειδική μηχανοργάνωση κ.ά.
  • Ανάθεση υποκατασκευαστικού έργου σε εγχώριες βιομηχανίες και δημιουργία εξαγωγών εγχωρίων βιομηχανικών προϊόντων/υπηρεσιών.

 

Oι διαδοχικές φάσεις που περνούν για τα ΑΩ είναι κατά σειρά:

  • Αξιολόγηση των προσφορών ΑΩ που κατατίθενται σε κάθε διαγωνισμό προμήθειας.
  • Διαπραγμάτευση των παραπάνω προσφορών ώστε τα ΑΩ που θα προκύψουν να είναι ρεαλιστικά.
  • Συμφωνία επί των ΑΩ.
  • Διαχρονική παρακολούθηση του προγράμματος υλοποίησης των ΑΩ.
  • Πίστωση των ΑΩ και κλείσιμο των υποχρεώσεων του προμηθευτή.

 

Οι εταιρίες που συμμετέχουν σε δημόσιους διαγωνισμούς προμηθειών, όταν το ύψος των οικονομικών προσφορών υπερβαίνει κάθε φορά ένα καθορισμένο ποσό σε συνάλλαγμα, τότε υποβάλλουν μαζί με την οικονομική και τεχνική προσφορά τους και προσφορά ΑΩ. Οι προσφορές ΑΩ αξιολογούνται, και βαθμολογούνται από επιτροπή που συγκροτείται κατά περίπτωση για το σκοπό αυτό. Το πρακτικό της επιτροπής αυτής με τη βαθμολογία διαβιβάζεται στον αρμόδιο φορέα των προμηθειών, όπου γίνεται και η τελική αξιολόγηση των προσφορών με βάση τον τύπο της ανηγμένης τιμής

        Κόστος Προμήθειας
ΑΤ = --------------------------------------
        0,8*ΒΤΕ + 0,2* ΒΛΩ

όπου  AT = Ανηγμένη Τιμή

           ΒΤΕ = Βαθμολογία Τεχνικών Κριτηρίων

           ΒΑΩ = Βαθμολογία ΑΩ

 

Οι προσφορές ΑΩ αξιολογούνται από τις σχετικές επιτροπές αξιολόγησης με βάση:

  • Το ολικό ύψος ή όγκο των προσφορών.
  • Την κατανομή των συναλλαγών ΑΩ.
  • Την πιθανότητα υλοποίησης.
  • Την διάρκεια και χρονική κατανομή της υλοποίησης των συναλλαγών.

 

Επίσης οι επιτροπές λαμβάνουν υπόψη τους και κριτήρια που αναφέρονται στις δυνατότητες απορρόφησης και στη χρησιμότητα των προσφερόμενων ΑΩ.

Οι συμβάσεις ΑΩ αποτελούνται από δύο κύρια τμήματα. Το πρώτο τμήμα περιέχει τους γενικούς όρους, όπως το ποσοστό επί της προμήθειας, η κατανομή, η διάρκεια υλοποίησης, οι ποινικές ρήτρες, οι εγγυήσεις καλής εκτέλεσης και η διαιτησία. Το δεύτερο τμήμα περιέχει τις συγκεκριμένες συναλλαγές ΑΩ που θα εκτελέσει ο προμηθευτής με ονομαστικές τιμές με τη χρήση των συντελεστών.

Η πολιτική για την απαίτηση ΑΩ ισχύει και εφαρμόζεται ουσιαστικά από δεκάδες χώρες παγκοσμίως συμπεριλαμβανομένων και χωρών ανεπτυγμένων τεχνολογικά όπως η Μεγάλη Βρετανία, ο Καναδάς, η Ισπανία, η Αυστραλία, η Ολλανδία, η Δανία, η Νορβηγία, η Φιλανδία, η Κορέα, το Ισραήλ, η Τουρκία, τα ΗΑΕ κ.ά. Υπάρχουν διαφορές στην πολιτική ΑΩ των διαφόρων χωρών που αναφέρονται κυρίως στο ύψος των συμβάσεων προμηθειών, στα ελάχιστα ποσοστά καθώς και στις προτεραιότητες των επιδιωκόμενων συναλλαγών.

Συνήθως προτιμάται η προώθηση των εξαγωγών, η ανάληψη από τους ξένους προμηθευτές πρωτοβουλιών στο χώρο των επενδύσεων, η αύξηση των θέσεων εργασίας, η ίδρυση ποινών επιχειρήσεων και η απόκτηση συγκεκριμένης υψηλού επιπέδου τεχνογνωσίας. Έμμεσα επομένως, γίνεται προσπάθεια για να επιταχυνθούν οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης και της ισχυροποίησης των εγχώριων βιομηχανιών.

EDI csm edi 1b454dcc1c

Έτσι μπορεί να υποστηριχθεί, ότι ακόμα και χώρες με τεράστια βιομηχανική και παραγωγική υποδομή χωρίς περιορισμούς για δαπάνες σε συνάλλαγμα, δίνουν πολύ μεγάλη έμφαση στα ΑΩ θεωρώντας ότι έτσι εξασφαλίζουν σημαντικά οφέλη.

Στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια με τη χρήση των ΑΩ έχουν πραγματοποιηθεί συναλλαγές προς όφελος τόσο της αμυντικής βιομηχανίας όσο και της ευρύτερης βιομηχανίας που αναφέρονται σε μεταφορά τεχνολογίας, παροχή δωρεάν εξοπλισμού που εντάσσεται στην παραγωγή, συμπαραγωγή, ανάθεση υποκατασκευαστικού έργου και αγορά προϊόντων.

Υπάρχουν αμυντικές βιομηχανίες που η δραστηριότητά τους στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε προγράμματα ΑΩ. Μέχρι σήμερα έχουν υλοποιηθεί παραγγελίες προς την αμυντική βιομηχανία προϊόντων πολύ μεγάλης αξίας. Τέλος έχουν γίνει εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων, διαδικασία που έχει δημιουργήσει σταδιακά και άλλες εξαγωγές εκτός ελέγχου των ΑΩ.

Οι σημαντικότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζονται στην προσπάθεια εξασφάλισης ουσιαστικών ΑΩ εμφανίζονται στις ακόλουθες περιπτώσεις προμηθειών:

Το πρώτο πρόβλημα αναφέρεται στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει ανταγωνιστικό περιβάλλον και ο συγκεκριμένος προμηθευτής αποτελεί την μοναδική πηγή προμήθειας (sole source). Στις περιπτώσεις αυτές κατά κανόνα η προμήθεια είναι μεγάλη σε αξία και οι προμηθευτές έχουν πλεονέκτημα και δεν δείχνουν ενδιαφέρον για την παροχή ουσιαστικών ΑΩ. Μία πρόταση για βελτίωση της δυσχέρειας αυτής είναι η διερεύνηση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος, ζητώντας προσφορές και από άλλες πηγές προμήθειας, έστω και αν αυτές δεν ανταποκρίνονται πλήρως σης απαιτήσεις.

Ένα δεύτερο πρόβλημα αφορά στην κατανομή και τη διάθεση των ΑΩ. Υπάρχει μόνιμη επιθυμία των φορέων που δαπανούν για την προμήθεια να απορροφήσουν το σύνολο των ΑΩ που προέρχονται από τις προμήθειες που πραγματοποιούν. Όμως υπάρχει και το μόνιμο ενδιαφέρον για τη διάθεση των ΑΩ σε προγράμματα που αφορούν τεχνολογία αιχμής, που αποτελεί ένα εξίσου σημαντικό φορέα που ζητά ενίσχυση. Το πρόβλημα ενισχύεται και από το γεγονός, ότι οι προμηθευτικοί οίκοι του εξωτερικού, προτιμούν σαν εύκολη λύση να προσφέρουν προϊόντα και υπηρεσίες αφενός μεν για να ικανοποιήσουν τους αγοραστές και αφετέρου διότι η παροχή βιομηχανικών ΑΩ παρουσιάζει μεγάλη δυσκολία στην υλοποίηση.

Τρίτο πρόβλημα αποτελεί η σημαντική υστέρηση του προσωπικού σε εμπειρίες συγκριτικά με τους εκπροσώπους των ξένων εταιριών. Κατά τις διαπραγματεύσεις για τη σύνταξη των συμβάσεων ΑΩ, η ομάδα των ξένων εταιριών είναι πολυπληθής και αποτελείται από έμπειρους και εξειδικευμένους επαγγελματίες. Το προσωπικό του αγοραστή που απαρτίζει τις επιτροπές διαπραγματεύσεων, υστερεί σε γνώσεις και εμπειρία. Γι’ αυτό γίνεται προσπάθεια ώστε η συσσωρευόμενη εμπειρία να καταγράφεται και να εναλλάσσεται το προσωπικό που εμπλέκεται στα ΑΩ, σε συνδυασμό με τη μελέτη για συνεχή βελτίωση των κατευθυντηρίων οδηγιών και των προτύπων συμβολαίων ΑΩ.

Ένα τέταρτο πρόβλημα αναφέρεται στη δυνατότητα ουσιαστικής απορρόφησης των ΑΩ από την εγχώρια βιομηχανία. Από την υπάρχουσα εμπειρία είναι λίγες oι περιπτώσεις που το υποκατασκευαστικό έργο και η μεταφορά τεχνογνωσίας απορροφήθηκαν αποδοτικά από τους αποδέκτες και δημιούργησαν εξαγωγές στη διεθνή αγορά.

Για την βελτίωση του θεσμού και την αύξηση της αποδοτικότητας των ΑΩ, βρίσκονται σε εξέλιξη oι παρακάτω ενέργειες:

  • Τυποποίηση των συμβάσεων ΑΩ, ώστε να εναρμονίζονται με τη σύμβαση προμήθειας και με απαιτήσεις του κοινοτικού δικαίου, τις ποιοτικές απαιτήσεις AQAP, ISO κλπ.
  • Βελτίωση της σύνθεσης των επιτροπών αξιολόγησης και διαπραγμάτευσης των ΑΩ.
  • Αναθεώρηση των κριτηρίων αξιολόγησης προσφορών ΑΩ.
  • Αναθεώρηση των κατευθυντηρίων οδηγιών ΑΩ.

 

Με βάση τα αποτελέσματα από τη μέχρι σήμερα εφαρμογή των ΑΩ, μπορεί με βεβαιότητα να υποστηριχτεί ότι τα ΑΩ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους τρόπους ενίσχυσης της εγχώριας βιομηχανίας συμπεριλαμβανομένης και της αμυντικής.

Αυτό ενισχύεται από την ύφεση που επικρατεί διεθνώς στο χώρο της αμυντικής βιομηχανίας και περιορίζει τις διεθνείς συνεργασίες και ιδιαίτερα, στην ανάθεση του απολύτως απαραίτητου υποκατασκευαστικού έργου, που γίνονται στα πλαίσια συγκεκριμένων υποχρεώσεων διακρατικών συμφωνιών. Τα ΑΩ παρά τη δυσκολία τους και το κόστος τους, έρχονται να καλύψουν έξοδα που δεν μπορούν να καλυφθούν από άλλους πόρους (τεχνογνωσία, νέα τεχνολογία, έρευνα, ανάπτυξη, πατέντες κλπ.) ή να ενταχθούν στον προϋπολογισμό, ενώ επιδιώκεται να έχουν μικρό πραγματικό κόστος στον προμηθευτή. Ουσιαστικά η συμβολή των ΑΩ είναι να μετατρέπουν την προμήθεια του εξωτερικού από καθαρή αγορά σε συνάλλαγμα, σε προϋπόθεση σταδιακής ανάπτυξης της αντίστοιχης ελληνικής βιομηχανίας.

 

Σιδέρης Γεώργιος-Γραφείο Αντισταθμιστικών Ωφελημάτων, ΓΕΝ

Πηγή: Σύγχρονη Διοίκηση Προμηθειών-Ελληνικό Ινστιτούτο Προμηθειών-Εκδόσεις Παπαζήση, 1995

Rate this item
(0 votes)
Hellenic Purchasing Institute

Ανεξάρτητος Μη Κερδοσκοπικός - Μη Πολιτικός - Μη Συνδικαλιστικός Οργανισμός με σκοπό την βελτίωση της Διοίκησης Αγορών,Προμηθειών & Εφοδιασμού. Εκπρόσωπος του International Federation of Purchasing & Supply Management στην Ελλάδα.

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

Go to top